lucent samanya hindi.pdf
null
G K PARATE Mob No : 9303395637 (WhatsApp) By this you will get letest movie, daily news paper, and competition exam material
Thursday, November 08, 2018
Idiom of the Day
Idiom of the Day
✍ЁЯП╛Meaning:
If you rack your brains, or rack you brain, you try hard to remember something or think of a solution to a problem or a puzzle.
❕For example:
ЁЯФ║I'm racking my brains, but I just can't think of his name.
ЁЯФ║Shelley's writing this song about being out of work and she's racking her brain trying to come up with a good rhyme for "unemployed".
рдордЦ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░-:
ЁЯЫСрдордЦ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░-:
ЁЯФ╕рдкрд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी рдиेрдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдоें рд╣рд░рд╕िрд▓ рд╕ीрдоा рдЪौрдХी рдкрд░ рддैрдиाрдд рдЖрдИрдЯीрдмीрдкी рдЬрд╡ाрдиों рдХे рд╕ाрде рджीрдкाрд╡рд▓ी рдордиाрдИ рдФрд░ рдХेрджाрд░рдиाрдердоंрджिрд░ рдоें рдкूрдЬा-рдЕрд░्рдЪрдиा рдХी
ЁЯФ╕рд╢рд░ी рдоोрджी рдиे рдХрд╣ा-рдЬрд╡ाрди рдЕрдкрдиी рдиिрд╖्рдаाрдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рд╕े рд▓ोрдЧों рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдиिрд░्рднрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХा рд╕ंрдЪाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं
ЁЯФ╕рдЕрдорд░ीрдХा рдиे рдИрд░ाрди рдоें рдЪाрдмрд╣ाрд░ рдмंрджрд░рдЧाрд╣рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рднाрд░рдд рдХो рдХुрдЫ рдк्рд░рддिрдмंрдзों рд╕े рдЫूрдЯ рджी
ЁЯФ╕рдЕрдорд░ीрдХी рд╕ीрдиेрдЯ рдоें рд░िрдкрдм्рд▓िрдХрди рдкाрд░्рдЯीрдХो рдмрд╣ुрдордд рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рдЦрдиे рдХी рдкूрд░ी рдЙрдо्рдоीрдж। рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рдбेрдоोрдХ्рд░ेрдЯिрдХ рдкाрд░्рдЯी рдордз्рдпाрд╡рдзि рдЪुрдиाрд╡рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рдиिрдЪрд▓े рд╕рджрди рдоें рдлिрд░ рд╕े рджрдмрджрдмा рдмрдиा рд▓ेрдЧी
ЁЯТврд╡िрд╡िрдз рдЦрдмрд░ें
рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ RBI рдоें рдмрдв़ी рддрдХрд░ाрд░, рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдлा рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЙрд░्рдЬिрддः рд╕ूрдд्рд░
ЁЯФ║рджिрд▓्рд▓ी рдк्рд░рджूрд╖рдгः рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЗрд▓ाрдХों рдоें рдмेрд╣рдж рдЦрд░ाрдм
ЁЯФ║рдЯрд░рдо्рдк рд╣ुрдП рдирд░рдо, рдИрд░ाрди рдкрд░ рднाрд░рдд рдХो рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рдоिрд▓ी рдПрдХ рдФрд░ рдЫूрдЯ
ЁЯФ║HAL рдиे рдХрд╣ा, рд╣рдо рдСрдлрд╕ेрдЯ рднाрдЧीрджाрд░ рдмрдирдиे рдХी рд╣ोрдб़ рдоें рдирд╣ीं
ЁЯФ║рдЪрдиाрд╡ी рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╕्рдЯाрд░ рдк्рд░рдЪाрд░рдХों рдХी рдбिрдоांрдб рдоें рдкрд╣рд▓ी рдкрд╕ंрдж рдмрдиे рд╕िрдж्рдзू
ЁЯФ║рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдоें рдмोрд▓े рдпोрдЧी- рдЕрдпोрдз्рдпा рдоें рд▓рдЧेрдЧी рднрдЧрд╡ाрди рд░ाрдо рдХी рджрд░्рд╢рдиीрдп рдоूрд░्рддि
ЁЯФ║рд╕िрдЧ्рдиेрдЪрд░ рдм्рд░िрдЬ рд╡िрд╡ाрдж рдоें 3 FIR, рд╡िрдзाрдпрдХ рдЕрдоाрдирддुрд▓्рд▓ा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдХेрд╕
ЁЯФ║рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдкाрд╕ рднाрд░рддीрдп рдмैрд▓िрд╕्рдЯिрдХ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХा рдХिрдлाрдпрддी рд╕рдоाрдзाрди рдоौрдЬूрдж: рд░िрдкोрд░्рдЯ
ЁЯФ║рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрдд्рддрд░ рдХोрд░िрдпा рдХे рд╕ाрде рд╢ीрд░्рд╖ рд╕्рддрд░ рдХी рд╡ाрд░्рддा рдЯाрд▓ी
ЁЯФ║рдордз्рдпाрд╡рдзि рдЪुрдиाрд╡: рд╕ीрдиेрдЯ рдоें рдЬीрддी рдЯ्рд░ंрдк рдХी рдкाрд░्рдЯी, рд╣ाрдЙрд╕ рдСрдл рд░िрдк्рд░рдЬेंрдЯेрдЯिрд╡ рдоें рдбेрдоोрдХ्рд░ैрдЯ्рд╕ рдХो рдмрд╣ुрдордд
ЁЯФ║рдпрдПрдИ рдХे рд╢ेрдЦ рдоोрд╣рдо्рдордж рдиे рдЯ्рд╡ीрдЯ рдХрд░ рдкीрдПрдо рдоोрджी рдХो рджी рджिрд╡ाрд▓ी рдХी рдмрдзाрдИ
ЁЯФ║рдбрдмрддे рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХो рдЪीрди рдХा рдлिрд░ рдоिрд▓ा рд╕рд╣ाрд░ा, рдХिрдпा рдЖрд░्рдеिрдХ рдкैрдХेрдЬ рджेрдиे рдХा рд╡ाрджा
ЁЯФ║рдЪीрди рдХे рдХрд░्рдЬ рдХे рдЬाрд▓ рдоें рдирд╣ीं рдлंрд╕рдиा рдЪाрд╣рддा рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢, рдЦुрдж рдмрдиाрдПрдЧा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдкुрд▓
ЁЯФ║рдЕрдпोрдз्рдпा, рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ंрдмंрдз рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा : рдоोрджी
8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँЁЯСЙ
8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँЁЯСЙ
1889 – рдоोрди्рдЯाрдиा рдЕрдоेрд░िрдХा рдХा 41рд╡ां рд░ाрдЬ्рдп рдмрдиा।
1895 – рдЬрд░्рдордиी рдХे рднौрддिрдХ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдХे. рд░ॉंрдЧрдЯрди рдиे рдПрдХ्рд╕рд░े рдХी рдЦोрдЬ рдХी।
1942 – рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдЕрд▓्рдЬीрд░िрдпा рдФрд░ рдоोрд░рдХ्рдХो рдкрд░ рдЖрдХ्рд░ाрдордг рдХिрдпा।
1945 - рд╣ांрдЧрдХांрдЧ рдоें рдиौрдХा рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें 1550 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1947 – рдЬूрдиाрдЧрдв़ рдХे рд╕ीрдПрдо рдХी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдкрд░ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЬूрдиाрдЧрдв़ рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें рд▓िрдпा।
1948 – рдиाрдеूрд░ाрдо рдЧोрдбрд╕े рдиे рдЕрджाрд▓рдд рдоें рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдХी рд╣рдд्рдпा рдХे рдЕрдкрд░ाрдз рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा।
1956 - рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░(рд╕ंрд░ा) рдиे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рд╕े рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ рд╣ंрдЧрд░ी рд╕े рд╣рдЯрдиे рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХी।
1957 - рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рдХ्рд░िрд╕рдорд╕ рдж्рд╡ीрдк рд╕рдоूрд╣ рдХे рд╕рдоीрдк рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1965 – рдм्рд░िрдЯेрди рдоें рд╣рдд्рдпा рдХे рд▓िрдП рдоृрдд्рдпुрджंрдб рдХी рд╕рдЬा рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
1967 - рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдиेрд╡ाрджा рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1987 – рдЖॅрд╕्рдЯ्рд░рд▓िрдпा рдиे рдХोрд▓рдХाрддा рдХे рдИрдбрди рдЧाрд░्рдбंрд╕ рдоें рдЦेрд▓े рдЧрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХे рдлाрдЗрдирд▓ рдоुрдХाрдмрд▓े рдоें рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХो рд╕ाрдд рд░рди рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЦिрддाрдм рдкрд░ рдХрдм्рдЬा рдХिрдпा।
1988 - рдЪीрди рдоें рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рднूрдХंрдк рд╕े 900 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1990 – рдоैрд░ी рд░ॉрдмिрди्рд╕рди рд░िрдкрдм्рд▓िрдХ рдЖॅрдл рдЖрдпрд░рд▓ैंрдб рдХी рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЪुрдиी рдЧрдИ।
1992 - рдЬрд░्рдордиी рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрд░्рд▓िрди рдоें рдирд╕्рд▓рд╡ाрдж рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣ुрдП рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдоें рддीрди рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдиे рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓िрдпा।
1998 - рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдоें рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╢ेрдЦ़рдоुрдЬीрдмुрд░्рд░рд╣рдоाрди рдХी рд╣рдд्рдпा рдоें 15 рд▓ोрдЧों рдХो рдоृрдд्рдпुрджंрдб।
1999 - рд░ाрд╣ुрд▓ рдж्рд░рд╡िрдб़ рдФрд░ рд╕рдЪिрди рддेंрджुрд▓рдХрд░ рдиे рдПрдХ рджिрд╡рд╕ीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ рдоें 331 рд░рди рдХी рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдХीрд░्рддिрдоाрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा।
2000 - рдмिрд▓ рдХ्рд▓िंрдЯрди рдХी рдкрдд्рдиी рд╣िрд▓ेрд░ी рдХ्рд▓िंрдЯрди рдиे рди्рдпूрдпाрд░्рдХ рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд░рдЪा।
2001 - рдЕрдл़рдЧ़ाрдиिрд╕्рддाрди рдкрд░ рдкुрди: рдЬ़рдмрд░्рджрд╕्рдд рдмрдордмाрд░ी рд╣ुрдИ।
2002 - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХी рджो рджिрд╡рд╕ीрдп рдмैрдардХ рдордиीрд▓ा рдоें рдк्рд░ाрд░рдо्рдн।
2004 - рд╣ेрдЧ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рднाрд░рдд рд╡ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рд╕рд╣рдордд рд╣ुрдП।
2005 - рднाрд░рдд рдиे рдл़िрд▓िрд╕्рддीрдиि рд╕ंрдЧрдардиों рдХी рдЖрддंрдХрд╡ाрджी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдФрд░ рдЗрд╕्рд░ाрдпрд▓ рдХी рджрдорди рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХी।
2008- рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдоाрдирд╡ рд░рд╣िрдд рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоिрд╢рди рдЪрди्рдж्рд░рдпाрди-1 рдЪрди्рдж्рд░рдоा рдХी рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдкрд╣ुँрдЪा।
2013 - рдлिрд▓ीрдкींрд╕ рдХे рд╣ेрдиाрди рдк्рд░ांрдд рдоें рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдЪрдХ्рд░рд╡ाрддी рддूрдлाрди рд╕े рдЫрд╣ рд╣рдЬाрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
2013 – рд╕ोрдоाрд▓िрдпा рдХे рдоोрдЧाрджिрд╢ू рдоें рдХाрд░ рдмрдо рдзрдоाрдХे рдоें 11 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
2016- рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмрдб़े рдиोрдЯों рдХो рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдХिрдпा рдЬिрд╕рдоें 500 рдФрд░ 1000 рд░ुрдкрдпे рдХे рдиोрдЯों рдХा рдЕрд╡ैрдз рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा।
8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЬрди्рдоे рд╡्рдпрдХ्рддिЁЯСЙ
1910 – рдЕрдорд░ीрдХी рд▓ेрдЦिрдХा рдоाрд░рдЧ्рд░ेрдЯ рдоिрд╢рд▓ рдХा рдЬॉрд░्рдЬिрдпा рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдПрдЯрд▓ांрдЯा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।
1920 – рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрдердХ рдиृрдд्рдпांрдЧрдиा рдзрдирд▓рдХ्рд╖्рдоी рдЙрд░्рдл рд╕िрддाрд░ा рджेрд╡ी рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।
1927 – рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी (рднाрдЬрдкा) рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиेрддा ,рдкूрд░्рд╡ рдЙрдкрдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд▓ाрд▓рдХृрд╖्рдг рдЖрдбрд╡ाрдгी рдХा рдХрд░ाрдЪी рдоें рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।
8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рд╣ुрдП рдиिрдзрдиЁЯСЙ
1627 - рдЬрд╣ाँрдЧीрд░ - рдоुрдЧ़рд▓ рд╢ाрд╕рдХ ।
1674 – рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХे рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рд▓ेрдЦрдХ рдЬॉрди рдоिрд▓्рдЯрди рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ।
1959 - рд▓ोрдЪрди рдк्рд░рд╕ाрдж рдкाрдг्рдбेрдп - рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╣िрди्рджी рдПрд╡ं рдЙрдб़िрдпा, рджोрдиों рднाрд╖ाрдУं рдоें рдХाрд╡्рдп рд░рдЪрдиाрдПँ рднी рдХी рд╣ैं।
1977 - рдмोрдоिрд░ेрдб्рдбी рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ेрдб्рдбी, рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рд╕िрдиेрдоा рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдиिрд░्рджेрд╢рдХ।
8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрд╡рд╕рд░ рдПрд╡ं рдЙрдд्рд╕рд╡ЁЯСЙ
ЁЯФЕ рдЕрди्рдирдХूрдЯ рдкрд░्рд╡ (рджेрд╢ाрдЪाрд░े) ।
ЁЯФЕ рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рджिрд╡рд╕ (рдкंрдЬाрдм) ।
ЁЯФЕ рдЧोрд╡рд░рдзрди рдкूрдЬा ।
ЁЯФЕ рд╢्рд░ी рд╡िрдж्рдпाрдкрддि рд╕्рдоृрддि рджिрд╡рд╕ ( рдоिрдеिрд▓ांрдЪрд▓ ) ।
ЁЯФЕ рд╢्рд░ी рд▓ाрд▓ рдХृрд╖्рдг рдЖрдбрд╡ाрдгी рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕ ।
ЁЯФЕ рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдбिрдпोрд▓ॉрдЬी рджिрд╡рд╕ ।
ЁЯМ╗рдЖрдкрдХा рджिрди рдоंрдЧрд▓рдордп рд╣ो ।ЁЯМ╗
GK FOR TODAY - ENGLISH
November 8
ЁЯЧ│ According to the Gregorian calendar, it is 312th (this 313th year in Leap Year) of 8th November year. Only 53 days left in the year
Important events of November 8
1945 - 1550 people died in a boat crash in Hong Kong.
1956 - United Nations (Sanra) urges the European Union to withdraw from Hungary from the then Soviet Union.
1957 - Britain conducted nuclear tests near the Christmas Islands.
1967 - America tests nuclear in Nevada
1988 - A devastating earthquake in China killed 900 people.
1992 - Three million people took part in demonstration against racism in Germany's capital Berlin.
1998 - Death penalty for 15 people in Bangladesh killing of Sheikh Mujibur Rahman, the first Prime Minister of Bangladesh
1999 - Rahul Dravid and Sachin Tendulkar established world record by sharing 331 runs in one day cricket.
2000 - Bill Clinton's wife, Hillary Clinton, made history by winning the New York seat.
2001 - Against heavy bombardment in Afghanistan.
2002 - A two-day meeting of International Security Conference in Manila beginning in Manila.
2004 - India and the European Union agree on increasing social participation in The Hague
2005 - India criticizes Palestinian organizations' terrorist actions and repression of Israel.
2008 - India's first non-unmanned space mission Chandrayaan-1 reached the moon's orbit.
2013 - Six thousand people die in a devastating cyclonic storm in the Henan province of Philippines.
2016- Government of India monetized large notes, declaring notes of 500 and 1000 rupees as invalid
11 dead in car bomb blast in Somalia's Mogadishu
Born on November 8th
1929 - LK Advani - senior BJP leader and former Deputy Prime Minister
1920 - Star Devi - India's famous Kathak dancer.
ЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУК
ЁЯЧ│ According to the Gregorian calendar, it is 312th (this 313th year in Leap Year) of 8th November year. Only 53 days left in the year
Important events of November 8
1945 - 1550 people died in a boat crash in Hong Kong.
1956 - United Nations (Sanra) urges the European Union to withdraw from Hungary from the then Soviet Union.
1957 - Britain conducted nuclear tests near the Christmas Islands.
1967 - America tests nuclear in Nevada
1988 - A devastating earthquake in China killed 900 people.
1992 - Three million people took part in demonstration against racism in Germany's capital Berlin.
1998 - Death penalty for 15 people in Bangladesh killing of Sheikh Mujibur Rahman, the first Prime Minister of Bangladesh
1999 - Rahul Dravid and Sachin Tendulkar established world record by sharing 331 runs in one day cricket.
2000 - Bill Clinton's wife, Hillary Clinton, made history by winning the New York seat.
2001 - Against heavy bombardment in Afghanistan.
2002 - A two-day meeting of International Security Conference in Manila beginning in Manila.
2004 - India and the European Union agree on increasing social participation in The Hague
2005 - India criticizes Palestinian organizations' terrorist actions and repression of Israel.
2008 - India's first non-unmanned space mission Chandrayaan-1 reached the moon's orbit.
2013 - Six thousand people die in a devastating cyclonic storm in the Henan province of Philippines.
2016- Government of India monetized large notes, declaring notes of 500 and 1000 rupees as invalid
11 dead in car bomb blast in Somalia's Mogadishu
Born on November 8th
1929 - LK Advani - senior BJP leader and former Deputy Prime Minister
1920 - Star Devi - India's famous Kathak dancer.
ЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУК
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди
5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдЖрдпोрдЧ (Competition Commission of India-CCI) рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें 'рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХाрдиूрди рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди' рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХ्рд╖рдорддा рд╕ंрд╡рд░्рдж्рдзрди рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрддрдзाрд░рдХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓े рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдзीрди рдПрдХ рдеिंрдХ рдЯैंрдХ, рдХाрд░рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓ों рдХे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди (Indian Institute of Corporate Affairs-IICA) рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди, рдЖрдпोрдЧ рдХी рдПрдХ рдЕрдиूрдаी рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХाрдиूрди рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддाрдУं рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдХ्рд░िрдп рдЪрд░्рдЪा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрдж्рдпрдо, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рд╡िрдд्рдд рдкेрд╢ेрд╡рд░, рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╡рдХीрд▓, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП।
5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдЖрдпोрдЧ (Competition Commission of India-CCI) рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें 'рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХाрдиूрди рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди' рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХ्рд╖рдорддा рд╕ंрд╡рд░्рдж्рдзрди рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрддрдзाрд░рдХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓े рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдзीрди рдПрдХ рдеिंрдХ рдЯैंрдХ, рдХाрд░рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓ों рдХे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди (Indian Institute of Corporate Affairs-IICA) рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди, рдЖрдпोрдЧ рдХी рдПрдХ рдЕрдиूрдаी рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХाрдиूрди рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддाрдУं рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдХ्рд░िрдп рдЪрд░्рдЪा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрдж्рдпрдо, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рд╡िрдд्рдд рдкेрд╢ेрд╡рд░, рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╡рдХीрд▓, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП।
GK FOR TODAY
8 рдирд╡ंрдмрд░
ЁЯЧ│ рдЧрд░ेрдЧोрд░ी рдХैрд▓ंрдбрд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 8 рдирд╡ंрдмрд░ рд╡рд░्рд╖ рдХा 312 рд╡ाँ (рд▓ीрдк рд╡рд░्рд╖ рдоें рдпрд╣ 313 рд╡ाँ) рджिрди рд╣ै। рд╕ाрд▓ рдоें рдЕрднी рдФрд░ 53 рджिрди рд╢ेрд╖ рд╣ैं।
ЁЯЧ│ 8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँ
1945 - рд╣ांрдЧрдХांрдЧ рдоें рдиौрдХा рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें 1550 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1956 - рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░(рд╕ंрд░ा) рдиे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рд╕े рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ рд╣ंрдЧрд░ी рд╕े рд╣рдЯрдиे рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХी।
1957 - рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рдХ्рд░िрд╕рдорд╕ рдж्рд╡ीрдк рд╕рдоूрд╣ рдХे рд╕рдоीрдк рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1967 - рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдиेрд╡ाрджा рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1988 - рдЪीрди рдоें рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рднूрдХंрдк рд╕े 900 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1992 - рдЬрд░्рдордиी рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрд░्рд▓िрди рдоें рдирд╕्рд▓рд╡ाрдж рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣ुрдП рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдоें рддीрди рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдиे рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓िрдпा।
1998 - рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдоें рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╢ेрдЦ़рдоुрдЬीрдмुрд░्рд░рд╣рдоाрди рдХी рд╣рдд्рдпा рдоें 15 рд▓ोрдЧों рдХो рдоृрдд्рдпुрджंрдб।
1999 - рд░ाрд╣ुрд▓ рдж्рд░рд╡िрдб़ рдФрд░ рд╕рдЪिрди рддेंрджुрд▓рдХрд░ рдиे рдПрдХ рджिрд╡рд╕ीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ рдоें 331 рд░рди рдХी рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдХीрд░्рддिрдоाрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा।
2000 - рдмिрд▓ рдХ्рд▓िंрдЯрди рдХी рдкрдд्рдиी рд╣िрд▓ेрд░ी рдХ्рд▓िंрдЯрди рдиे рди्рдпूрдпाрд░्рдХ рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд░рдЪा।
2001 - рдЕрдл़рдЧ़ाрдиिрд╕्рддाрди рдкрд░ рдкुрди: рдЬ़рдмрд░्рджрд╕्рдд рдмрдордмाрд░ी।
2002 - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХी рджो рджिрд╡рд╕ीрдп рдмैрдардХ рдордиीрд▓ा рдоें рдк्рд░ाрд░рдо्рдн।
2004 - рд╣ेрдЧ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рднाрд░рдд рд╡ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рд╕рд╣рдордд।
2005 - рднाрд░рдд рдиे рдл़िрд▓िрд╕्рддीрдиि рд╕ंрдЧрдардиों рдХी рдЖрддंрдХрд╡ाрджी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдФрд░ рдЗрд╕्рд░ाрдпрд▓ рдХी рджрдорди рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХी।
2008- рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдоाрдирд╡ рд░рд╣िрдд рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоिрд╢рди рдЪрди्рдж्рд░рдпाрди-1 рдЪрди्рдж्рд░рдоा рдХी рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдкрд╣ुँрдЪा।
2013 - рдлिрд▓ीрдкींрд╕ рдХे рд╣ेрдиाрди рдк्рд░ांрдд рдоें рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдЪрдХ्рд░рд╡ाрддी рддूрдлाрди рд╕े рдЫрд╣ рд╣рдЬाрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд।
2016- рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмрдб़े рдиोрдЯों рдХो рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдХिрдпा рдЬिрд╕рдоें 500 рдФрд░ 1000 рд░ुрдкрдпे рдХे рдиोрдЯों рдХा рдЕрд╡ैрдз рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा।
рд╕ोрдоाрд▓िрдпा рдХे рдоोрдЧाрджिрд╢ू рдоें рдХाрд░ рдмрдо рдзрдоाрдХे рдоें 11 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд।
ЁЯЧ│ 8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЬрди्рдоे рд╡्рдпрдХ्рддि
1929 - рд▓ाрд▓рдХृрд╖्рдг рдЖрдбрд╡ाрдгी - рднाрдЬрдкा рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиेрддा рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рдЙрдкрдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी
1920 - рд╕िрддाрд░ा рджेрд╡ी - рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрдердХ рдиृрдд्рдпांрдЧрдиा।
ЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУК
ЁЯЧ│ рдЧрд░ेрдЧोрд░ी рдХैрд▓ंрдбрд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 8 рдирд╡ंрдмрд░ рд╡рд░्рд╖ рдХा 312 рд╡ाँ (рд▓ीрдк рд╡рд░्рд╖ рдоें рдпрд╣ 313 рд╡ाँ) рджिрди рд╣ै। рд╕ाрд▓ рдоें рдЕрднी рдФрд░ 53 рджिрди рд╢ेрд╖ рд╣ैं।
ЁЯЧ│ 8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँ
1945 - рд╣ांрдЧрдХांрдЧ рдоें рдиौрдХा рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें 1550 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1956 - рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░(рд╕ंрд░ा) рдиे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рд╕े рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ рд╣ंрдЧрд░ी рд╕े рд╣рдЯрдиे рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХी।
1957 - рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рдХ्рд░िрд╕рдорд╕ рдж्рд╡ीрдк рд╕рдоूрд╣ рдХे рд╕рдоीрдк рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1967 - рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдиेрд╡ाрджा рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1988 - рдЪीрди рдоें рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рднूрдХंрдк рд╕े 900 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1992 - рдЬрд░्рдордиी рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрд░्рд▓िрди рдоें рдирд╕्рд▓рд╡ाрдж рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣ुрдП рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдоें рддीрди рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдиे рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓िрдпा।
1998 - рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдоें рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╢ेрдЦ़рдоुрдЬीрдмुрд░्рд░рд╣рдоाрди рдХी рд╣рдд्рдпा рдоें 15 рд▓ोрдЧों рдХो рдоृрдд्рдпुрджंрдб।
1999 - рд░ाрд╣ुрд▓ рдж्рд░рд╡िрдб़ рдФрд░ рд╕рдЪिрди рддेंрджुрд▓рдХрд░ рдиे рдПрдХ рджिрд╡рд╕ीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ рдоें 331 рд░рди рдХी рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдХीрд░्рддिрдоाрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा।
2000 - рдмिрд▓ рдХ्рд▓िंрдЯрди рдХी рдкрдд्рдиी рд╣िрд▓ेрд░ी рдХ्рд▓िंрдЯрди рдиे рди्рдпूрдпाрд░्рдХ рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд░рдЪा।
2001 - рдЕрдл़рдЧ़ाрдиिрд╕्рддाрди рдкрд░ рдкुрди: рдЬ़рдмрд░्рджрд╕्рдд рдмрдордмाрд░ी।
2002 - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХी рджो рджिрд╡рд╕ीрдп рдмैрдардХ рдордиीрд▓ा рдоें рдк्рд░ाрд░рдо्рдн।
2004 - рд╣ेрдЧ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рднाрд░рдд рд╡ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рд╕рд╣рдордд।
2005 - рднाрд░рдд рдиे рдл़िрд▓िрд╕्рддीрдиि рд╕ंрдЧрдардиों рдХी рдЖрддंрдХрд╡ाрджी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдФрд░ рдЗрд╕्рд░ाрдпрд▓ рдХी рджрдорди рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХी।
2008- рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдоाрдирд╡ рд░рд╣िрдд рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоिрд╢рди рдЪрди्рдж्рд░рдпाрди-1 рдЪрди्рдж्рд░рдоा рдХी рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдкрд╣ुँрдЪा।
2013 - рдлिрд▓ीрдкींрд╕ рдХे рд╣ेрдиाрди рдк्рд░ांрдд рдоें рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдЪрдХ्рд░рд╡ाрддी рддूрдлाрди рд╕े рдЫрд╣ рд╣рдЬाрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд।
2016- рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмрдб़े рдиोрдЯों рдХो рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдХिрдпा рдЬिрд╕рдоें 500 рдФрд░ 1000 рд░ुрдкрдпे рдХे рдиोрдЯों рдХा рдЕрд╡ैрдз рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा।
рд╕ोрдоाрд▓िрдпा рдХे рдоोрдЧाрджिрд╢ू рдоें рдХाрд░ рдмрдо рдзрдоाрдХे рдоें 11 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд।
ЁЯЧ│ 8 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЬрди्рдоे рд╡्рдпрдХ्рддि
1929 - рд▓ाрд▓рдХृрд╖्рдг рдЖрдбрд╡ाрдгी - рднाрдЬрдкा рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиेрддा рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рдЙрдкрдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी
1920 - рд╕िрддाрд░ा рджेрд╡ी - рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрдердХ рдиृрдд्рдпांрдЧрдиा।
ЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУКЁЯЧ│ЁЯУК
Wednesday, November 07, 2018
рднाрд░рдд рдкुрдиः рдЖрдИрдЯीрдпू рдкрд░िрд╖рдж рдХा рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиा рдЧрдпा
рднाрд░рдд рдкुрдиः рдЖрдИрдЯीрдпू рдкрд░िрд╖рдж рдХा рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиा рдЧрдпा
рднाрд░рдд рдЕрдЧрд▓े 4 рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдЕрд╡рдзि (2019-2022) рдХे рд▓िрдП рдкुрдиः рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рд╕ंрдШ (рдЖрдИрдЯीрдпू) рдкрд░िрд╖рдж рдХा рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдкрд░िрд╖рдж рдХे рдЪुрдиाрд╡ рджुрдмрдИ, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣े рдЖрдИрдЯीрдпू рдкрд░िрдкूрд░्рдгрддा рд╕рдо्рдоेрд▓рди 2018 рдХे рджौрд░ाрди рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЧрдП। рднाрд░рдд 165 рд╡ोрдЯ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдХे рдПрд╢िрдпा-рдЖрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓ेрд╢िрдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЧрдП 13 рджेрд╢ों рдоें рддीрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░рд╣ा рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЧрдП 48 рджेрд╢ों рдоें рдЗрд╕рдХा рд╕्рдеाрди 8рд╡ां рд░рд╣ा। рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे 193 рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ рд╣ैं рдЬो рдкрд░िрд╖рдж рдоें рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдХ्рдпा рд╣ै
рднाрд░рдд 1869 рд╕े рдЖрдИрдЯीрдпू рдХा рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕рджрд╕्рдп рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬो рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рдоुрджाрдп рджेрд╢ों рдоें рд╕ंрдЪाрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рдЧंрднीрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рддा рд╣ै।
рднाрд░рдд 1952 рд╕े рдЖрдИрдЯीрдпू рдкрд░िрд╖рдж рдХा рдиिрдпрдоिрдд рд╕рджрд╕्рдп рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рд╕ुрд╕ंрдЧрдд рдмрдиाрдиे рдоें рдЗрд╕рдиे рд╣рдоेрд╢ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рд╣ै। рднाрд░рдд рдиे рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╕рд░्рд╡рд╕рдо्рдорддि рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХा рдЖрджрд░ рдХिрдпा рд╣ै।
рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдкूрд░्рдг рд╕рдоाрдЬ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे рд╕्рд╡рдк्рди рдФрд░ рд╡िрдЬрди рдХो рд╕ाрдЭा рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे рд╕ाрде рдордЬрдмूрдд рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдИрдЯीрдпू рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рдЕрднी рд╣ाрд▓ рдоें рд▓िрдпे рдЧрдП рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे рдиिрд░्рдгрдп рд╕े рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै।
рднाрд░рдд рдЕрдЧрд▓े 4 рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдЕрд╡рдзि (2019-2022) рдХे рд▓िрдП рдкुрдиः рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рд╕ंрдШ (рдЖрдИрдЯीрдпू) рдкрд░िрд╖рдж рдХा рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдкрд░िрд╖рдж рдХे рдЪुрдиाрд╡ рджुрдмрдИ, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣े рдЖрдИрдЯीрдпू рдкрд░िрдкूрд░्рдгрддा рд╕рдо्рдоेрд▓рди 2018 рдХे рджौрд░ाрди рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЧрдП। рднाрд░рдд 165 рд╡ोрдЯ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдХे рдПрд╢िрдпा-рдЖрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓ेрд╢िрдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЧрдП 13 рджेрд╢ों рдоें рддीрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░рд╣ा рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЧрдП 48 рджेрд╢ों рдоें рдЗрд╕рдХा рд╕्рдеाрди 8рд╡ां рд░рд╣ा। рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे 193 рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ рд╣ैं рдЬो рдкрд░िрд╖рдж рдоें рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдХ्рдпा рд╣ै
рднाрд░рдд 1869 рд╕े рдЖрдИрдЯीрдпू рдХा рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕рджрд╕्рдп рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬो рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рдоुрджाрдп рджेрд╢ों рдоें рд╕ंрдЪाрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рдЧंрднीрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рддा рд╣ै।
рднाрд░рдд 1952 рд╕े рдЖрдИрдЯीрдпू рдкрд░िрд╖рдж рдХा рдиिрдпрдоिрдд рд╕рджрд╕्рдп рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рд╕ुрд╕ंрдЧрдд рдмрдиाрдиे рдоें рдЗрд╕рдиे рд╣рдоेрд╢ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рд╣ै। рднाрд░рдд рдиे рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╕рд░्рд╡рд╕рдо्рдорддि рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХा рдЖрджрд░ рдХिрдпा рд╣ै।
рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдкूрд░्рдг рд╕рдоाрдЬ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे рд╕्рд╡рдк्рди рдФрд░ рд╡िрдЬрди рдХो рд╕ाрдЭा рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे рд╕ाрде рдордЬрдмूрдд рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдИрдЯीрдпू рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рдЕрднी рд╣ाрд▓ рдоें рд▓िрдпे рдЧрдП рдЖрдИрдЯीрдпू рдХे рдиिрд░्рдгрдп рд╕े рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै।
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕
рдЖрдпुрд╖ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рдзрдирд╡ंрддрд░ी рдЬрдпंрддी (рдзрдирддेрд░рд╕) рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ 5 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрдПрдЧा।рдЗрд╕ рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдЖрдпुрд╖ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ 4 рдФрд░ 5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рдЙрдж्рдпрдоिрддा рддрдеा рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░ рдПрдХ рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।
рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдоें рд╡िрдкрдгрди, рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рдмंрдзрди, рдирд╡ाрдЪाрд░, рдЯेрд▓ी рдоेрдбिрд╕िрди рдФрд░ рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдХे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ, рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдлाрд░्рдоा рддрдеा рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЕрдиुрднрд╡ी рд▓ोрдЧ рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рд╕ाрдЭा рдХрд░ेंрдЧे рдПрд╡ं рдЙрдирдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХрд░ेंрдЧे।
рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдХे рджौрд░ाрди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЪрд░्рдЪाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдпुрд╡ा рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХो рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХाрд░ेाрдмाрд░ рдХी рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं, рдирдИ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХे рддрд░ीрдХे рддрдеा рдХाрд░ोрдмाрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЬाрдПрдЧी।
рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЬाрдиे-рдоाрдиे рд╡ैрдж्рдпों рдХो рдЗрд╕ рджिрди ‘рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдзрдирд╡ंрддрд░ी рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдкुрд░рд╕्рдХाрд░’ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдЗрд╕ рдмाрд░ рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХे рдЬाрдиेрдоाрдиे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╡ैрдж्рдп рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдоिрд╢्рд░ा, рд╡ैрдж्рдп рдоाрдзрд╡ рд╕िंрд╣ рдмрдШेрд▓ рдФрд░ рдЗрддूрдЬी рднрд╡рджाрд╕рди рдиंрдмूрджрд░ी рдХो рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рддीрд╕рд░े рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ 5 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЖрдпुрд╖ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд░िрдХॉрд░्рдб рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдпे рдЖрдпुрд╖-рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░рдгाрд▓ी (рдП-рдПрдЪрдПрдордЖрдИрдПрд╕) рдХे рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдЧौрд░рддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдкрд╣рд▓े рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди 2016 рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдЗрд╕ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХрдИ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рджेрд╢ рдХे 100 рд╕े реЫ्рдпाрджा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рд╣рд░ों рдоें рд╣ाрдл рдоैрд░ाрдерди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдЖрдпुрд╖ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рдзрдирд╡ंрддрд░ी рдЬрдпंрддी (рдзрдирддेрд░рд╕) рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ 5 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрдПрдЧा।рдЗрд╕ рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдЖрдпुрд╖ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ 4 рдФрд░ 5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рдЙрдж्рдпрдоिрддा рддрдеा рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░ рдПрдХ рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।
рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдоें рд╡िрдкрдгрди, рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рдмंрдзрди, рдирд╡ाрдЪाрд░, рдЯेрд▓ी рдоेрдбिрд╕िрди рдФрд░ рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдХे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ, рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдлाрд░्рдоा рддрдеा рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЕрдиुрднрд╡ी рд▓ोрдЧ рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рд╕ाрдЭा рдХрд░ेंрдЧे рдПрд╡ं рдЙрдирдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХрд░ेंрдЧे।
рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдХे рджौрд░ाрди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЪрд░्рдЪाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдпुрд╡ा рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХो рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХाрд░ेाрдмाрд░ рдХी рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं, рдирдИ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХे рддрд░ीрдХे рддрдеा рдХाрд░ोрдмाрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЬाрдПрдЧी।
рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЬाрдиे-рдоाрдиे рд╡ैрдж्рдпों рдХो рдЗрд╕ рджिрди ‘рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдзрдирд╡ंрддрд░ी рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдкुрд░рд╕्рдХाрд░’ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдЗрд╕ рдмाрд░ рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХे рдЬाрдиेрдоाрдиे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╡ैрдж्рдп рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдоिрд╢्рд░ा, рд╡ैрдж्рдп рдоाрдзрд╡ рд╕िंрд╣ рдмрдШेрд▓ рдФрд░ рдЗрддूрдЬी рднрд╡рджाрд╕рди рдиंрдмूрджрд░ी рдХो рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рддीрд╕рд░े рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ 5 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЖрдпुрд╖ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд░िрдХॉрд░्рдб рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдпे рдЖрдпुрд╖-рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░рдгाрд▓ी (рдП-рдПрдЪрдПрдордЖрдИрдПрд╕) рдХे рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдЧौрд░рддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдкрд╣рд▓े рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди 2016 рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдЗрд╕ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХрдИ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рджेрд╢ рдХे 100 рд╕े реЫ्рдпाрджा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рд╣рд░ों рдоें рд╣ाрдл рдоैрд░ाрдерди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ (Green building)
рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ (Green building)
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдоें рд╣рд░िрдд рднрд╡рдиों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдпे рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (Energy and Resources Institute - TERI) рдФрд░ рдирд╡ीрди рдПрд╡ं рдирд╡ीрдХрд░рдгीрдп рдКрд░्рдЬा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдЧृрд╣ (Green Rating for Integrated Habitat Assessment-GRIHA) рдиाрдордХ рдПрдХ рдЧैрд░-рд▓ाрднрдХाрд░ी рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдпрд╣ рдПрдХ рд░ेрдЯिंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै рдЬो рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХे рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рдоाрдирдХों рдкрд░ рдЗрдоाрд░рдд рдХे рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХो рдЖँрдХрдиे рдоें рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджрдд्рдд рдЕрдиुрдоाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рднाрд░рдд рдХी 2% рд╕े рднी рдХрдо рдЗрдоाрд░рддें ‘рд╣рд░िрдд рднрд╡рди’ (green building) рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЗрдирдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдмрдвोрдд्рддрд░ी рд╣ोрдиे рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдЧрд▓े 20 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рджेрд╢ рдХा рдХрд░ीрдм 60 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЖрдзाрд░рднूрдд рдвाँрдЪा рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ рдХे рддрд╣рдд рддैрдпाрд░ рд╣ोрдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╣ै। рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ рдпाрдиी рд╣рд░िрдд рднрд╡рди рдХो рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рд╣ी рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЗрдирд╕े рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдХी рдХ्рд╖рддि рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪрддी рд╣ै। рдЗрди рднрд╡рдиों рдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдмреЬी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдкेреЬ-рдкौрдзे рд▓рдЧाрдП рдЬाрддे рд╣ै рддाрдХि рддाрдкрдоाрди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे।
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдоें рд╣рд░िрдд рднрд╡рдиों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдпे рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (Energy and Resources Institute - TERI) рдФрд░ рдирд╡ीрди рдПрд╡ं рдирд╡ीрдХрд░рдгीрдп рдКрд░्рдЬा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдЧृрд╣ (Green Rating for Integrated Habitat Assessment-GRIHA) рдиाрдордХ рдПрдХ рдЧैрд░-рд▓ाрднрдХाрд░ी рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдпрд╣ рдПрдХ рд░ेрдЯिंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै рдЬो рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХे рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рдоाрдирдХों рдкрд░ рдЗрдоाрд░рдд рдХे рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХो рдЖँрдХрдиे рдоें рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджрдд्рдд рдЕрдиुрдоाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рднाрд░рдд рдХी 2% рд╕े рднी рдХрдо рдЗрдоाрд░рддें ‘рд╣рд░िрдд рднрд╡рди’ (green building) рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЗрдирдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдмрдвोрдд्рддрд░ी рд╣ोрдиे рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдЧрд▓े 20 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рджेрд╢ рдХा рдХрд░ीрдм 60 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЖрдзाрд░рднूрдд рдвाँрдЪा рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ рдХे рддрд╣рдд рддैрдпाрд░ рд╣ोрдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╣ै। рдЧ्рд░ीрди рдмिрд▓्рдбिंрдЧ рдпाрдиी рд╣рд░िрдд рднрд╡рди рдХो рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рд╣ी рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЗрдирд╕े рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдХी рдХ्рд╖рддि рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪрддी рд╣ै। рдЗрди рднрд╡рдиों рдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдмреЬी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдкेреЬ-рдкौрдзे рд▓рдЧाрдП рдЬाрддे рд╣ै рддाрдХि рддाрдкрдоाрди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे।
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди
5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдЖрдпोрдЧ (Competition Commission of India-CCI) рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें 'рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХाрдиूрди рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди' рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХ्рд╖рдорддा рд╕ंрд╡рд░्рдж्рдзрди рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрддрдзाрд░рдХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓े рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдзीрди рдПрдХ рдеिंрдХ рдЯैंрдХ, рдХाрд░рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓ों рдХे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди (Indian Institute of Corporate Affairs-IICA) рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди, рдЖрдпोрдЧ рдХी рдПрдХ рдЕрдиूрдаी рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХाрдиूрди рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддाрдУं рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдХ्рд░िрдп рдЪрд░्рдЪा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрдж्рдпрдо, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рд╡िрдд्рдд рдкेрд╢ेрд╡рд░, рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╡рдХीрд▓, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП। рд╕рдо्рдоेрд▓рди
5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдЖрдпोрдЧ (Competition Commission of India-CCI) рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें 'рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХाрдиूрди рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди' рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХ्рд╖рдорддा рд╕ंрд╡рд░्рдж्рдзрди рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрддрдзाрд░рдХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓े рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдзीрди рдПрдХ рдеिंрдХ рдЯैंрдХ, рдХाрд░рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓ों рдХे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди (Indian Institute of Corporate Affairs-IICA) рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди, рдЖрдпोрдЧ рдХी рдПрдХ рдЕрдиूрдаी рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХाрдиूрди рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддाрдУं рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдХ्рд░िрдп рдЪрд░्рдЪा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрдж्рдпрдо, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рд╡िрдд्рдд рдкेрд╢ेрд╡рд░, рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╡рдХीрд▓, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП।
5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдЖрдпोрдЧ (Competition Commission of India-CCI) рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें 'рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХाрдиूрди рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди' рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХ्рд╖рдорддा рд╕ंрд╡рд░्рдж्рдзрди рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрддрдзाрд░рдХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓े рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдзीрди рдПрдХ рдеिंрдХ рдЯैंрдХ, рдХाрд░рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓ों рдХे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди (Indian Institute of Corporate Affairs-IICA) рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди, рдЖрдпोрдЧ рдХी рдПрдХ рдЕрдиूрдаी рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХाрдиूрди рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддाрдУं рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдХ्рд░िрдп рдЪрд░्рдЪा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрдж्рдпрдо, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рд╡िрдд्рдд рдкेрд╢ेрд╡рд░, рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╡рдХीрд▓, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП। рд╕рдо्рдоेрд▓рди
5 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдХो рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдЖрдпोрдЧ (Competition Commission of India-CCI) рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें 'рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХाрдиूрди рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди' рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХ्рд╖рдорддा рд╕ंрд╡рд░्рдж्рдзрди рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЦрд░ीрдж рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрддрдзाрд░рдХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓े рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдзीрди рдПрдХ рдеिंрдХ рдЯैंрдХ, рдХाрд░рдкोрд░ेрдЯ рдоाрдорд▓ों рдХे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди (Indian Institute of Corporate Affairs-IICA) рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди, рдЖрдпोрдЧ рдХी рдПрдХ рдЕрдиूрдаी рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХाрдиूрди рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддाрдУं рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдХ्рд░िрдп рдЪрд░्рдЪा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдпे рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрдж्рдпрдо, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рд╡िрдд्рдд рдкेрд╢ेрд╡рд░, рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╡рдХीрд▓, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП।
рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु
рдЖрд░्рдеिрдХ рд╢िрдеिрд▓рддा рдФрд░ рдХ्рд╖рддिрдкूрд░्рддि
рдЪрд░्рдЪा рдоें рдХ्рдпों
рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдоों (MSMEs) рд╣ेрддु рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдпोрдЧ्рдп рдХрджрдо рд╣ै рдЬो рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд╡ृрдж्рдзि рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рддрде्рдп рд╣ै рдХि рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдо (MSMEs) рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг (Demonetisation) рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╡рд╕्рддु рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GST) рдЬैрд╕े рдХाрдиूрдиों рд╕े рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं।
рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु
рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг (Demonetisation) рдиे рдЗрди рдЗрдХाрдЗрдпों рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдореЫрджूрд░ों рдХो рдирдХрдж рднुрдЧрддाрди рдФрд░ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдЦреЬी рдХрд░ рджी, рдЬो рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рдЪैрдирд▓ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╣ोрддा рдеा।
рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╡рд╕्рддु рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GST) рдиे рдХाрдЧреЫी рдХाрдо-рдХाрдЬ рд╕े рдоुрдХ्рдд, рдирдХрджी рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХрд░рдиे рдХे рдиिрд╣िрдд рдлाрдпрджों рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдиुрдкाрд▓рди рд▓ाрдЧрдд рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░ рджी।
рддрде्рдп рдпрд╣ рд╣ै рдХि MSMEs рдХा рдмрдХाрдпा рд╕рдХрд▓ рдмैंрдХ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕िрддंрдмрд░ 2014 рдФрд░ рд╕िрддंрдмрд░ 2018 рдХे рдмीрдЪ 4.71 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рд╕े рдШрдЯрдХрд░ 4.69 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоुрдж्рд░ा рдпोрдЬрдиा рдЬैрд╕े рдкुрдирд░्рд╡िрдд्рдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдЛрдг рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЖрд░्рдеिрдХ рд╢िрдеिрд▓рддा рдХो рдЧрддि рджेрдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд░рд╣े рд╣ैं।
рдпрд╣ рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рдЗрд╕рд▓िрдпे рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि MSME рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рджेрд╢ рдХे рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 30 рдк्рд░рддिрд╢рдд, рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा 45 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдиिрд░्рдпाрдд рдХा 40 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣िрд╕्рд╕ा рдзाрд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै।
рдпрд╣ рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдХि GST рдФрд░ рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдЬैрд╕े рдХाрдиूрдиों рдХी рдоाрд░ рдЭेрд▓рддे рд╣ुрдП рднी MSME рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдиे рдмैंрдХिंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдЧैрд░-рдиिрд╖्рдкाрджिрдд рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХे рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдпोрдЧрджाрди рдХिрдпा рд╣ै, рдЕрддः рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдиैрддिрдХ реЫिрдо्рдоेрджाрд░ी рдмрдирддी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХी рдЬाрдП।
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдоों (MSMEs) рдХो рд▓ोрди рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╣рдл्рддों рдмैंрдХों рдХे рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧाрдиे, рдмोрдЭिрд▓ рд╡ рдЬрдЯिрд▓ рдкेрдкрд░рд╡рд░्рдХ рдХрд░рдиे рдХी рдХोрдИ рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी।
рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдПрдХ рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рднी рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े 1 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпрдП рддрдХ рдХे рдмिреЫрдиेрд╕ рд▓ोрди рд╕िрд░्рдл 59 рдоिрдирдЯ рдоें рдоिрд▓ рдЬाрдПंрдЧे।
рдЫोрдЯे рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХे рд▓िрдпे рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдХाрдлी рдХाрд░рдЧрд░ рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рддрд╣рдд 20-25 рджिрдиों рдХी рдмрдЬाрдп рд╕िрд░्рдл 59 рдоिрдирдЯ рдоें рд▓ोрди рдХो рдоंреЫूрд░ी рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧी। рдоंреЫूрд░ी рдХे рдмाрдж рдХрд░ीрдм рдПрдХ рд╣рдл्рддे рдоें рд▓ोрди рдХा рд╡िрддрд░рдг рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।
рдЗрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ рдПрдХ рдШंрдЯे рд╕े рднी рдХрдо рд╡рдХ्рдд рдоें 10 рд▓ाрдЦ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рддрдХ рдХे рдмिреЫрдиेрд╕ рд▓ोрди рдХो рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдоंреЫूрд░ी рдоिрд▓ рдЪुрдХी рд╣ै।
рдЧैрд░-рдмैंрдХिंрдЧ рд╡िрдд्рдд рдХंрдкрдиिрдпों (NBFCs) рдХी рд╕्рдеिрддि рднी рдЪिंрддा рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬिрдирдХा MSMEs рдоें рдХुрд▓ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╣िрд╕्рд╕ा рджिрд╕ंрдмрд░ 2015 рдоें рдХрд░ीрдм 5.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдоाрд░्рдЪ 2018 рдоें 10 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।
рдРрд╕े рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЕрдм рдЦुрдж рд▓िрдХ्рд╡िрдбिрдЯी рдХी рдХрдоी рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬैрд╕े IL&FS рдХा рдЛрдг рди рдЪुрдХा рдкाрдиा।
рд╢िрдеिрд▓ рдкреЬрддी рдЬा рд░рд╣ी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдРрд╕े рдЙрдкाрдп рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдпोрдЧ्рдп рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╕рддрдд् рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд╡ृрдж्рдзि рдХे рд▓िрдпे рд╕ाрдорд░िрдХ рдЙрдкाрдпों рдХो рднी рдЕрдкрдиाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдЬो рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЖрдкрд╕ी рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдп рдмैрдаाрддे рд╣ुрдП рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ोंрдЧे।
рдЪрд░्рдЪा рдоें рдХ्рдпों
рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдоों (MSMEs) рд╣ेрддु рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдпोрдЧ्рдп рдХрджрдо рд╣ै рдЬो рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд╡ृрдж्рдзि рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рддрде्рдп рд╣ै рдХि рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдо (MSMEs) рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг (Demonetisation) рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╡рд╕्рддु рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GST) рдЬैрд╕े рдХाрдиूрдиों рд╕े рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं।
рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु
рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг (Demonetisation) рдиे рдЗрди рдЗрдХाрдЗрдпों рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдореЫрджूрд░ों рдХो рдирдХрдж рднुрдЧрддाрди рдФрд░ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдЦреЬी рдХрд░ рджी, рдЬो рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рдЪैрдирд▓ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╣ोрддा рдеा।
рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╡рд╕्рддु рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GST) рдиे рдХाрдЧреЫी рдХाрдо-рдХाрдЬ рд╕े рдоुрдХ्рдд, рдирдХрджी рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХрд░рдиे рдХे рдиिрд╣िрдд рдлाрдпрджों рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдиुрдкाрд▓рди рд▓ाрдЧрдд рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░ рджी।
рддрде्рдп рдпрд╣ рд╣ै рдХि MSMEs рдХा рдмрдХाрдпा рд╕рдХрд▓ рдмैंрдХ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕िрддंрдмрд░ 2014 рдФрд░ рд╕िрддंрдмрд░ 2018 рдХे рдмीрдЪ 4.71 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рд╕े рдШрдЯрдХрд░ 4.69 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоुрдж्рд░ा рдпोрдЬрдиा рдЬैрд╕े рдкुрдирд░्рд╡िрдд्рдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдЛрдг рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЖрд░्рдеिрдХ рд╢िрдеिрд▓рддा рдХो рдЧрддि рджेрдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд░рд╣े рд╣ैं।
рдпрд╣ рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рдЗрд╕рд▓िрдпे рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि MSME рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рджेрд╢ рдХे рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 30 рдк्рд░рддिрд╢рдд, рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा 45 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдиिрд░्рдпाрдд рдХा 40 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣िрд╕्рд╕ा рдзाрд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै।
рдпрд╣ рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдХि GST рдФрд░ рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдЬैрд╕े рдХाрдиूрдиों рдХी рдоाрд░ рдЭेрд▓рддे рд╣ुрдП рднी MSME рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдиे рдмैंрдХिंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдЧैрд░-рдиिрд╖्рдкाрджिрдд рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХे рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдпोрдЧрджाрди рдХिрдпा рд╣ै, рдЕрддः рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдиैрддिрдХ реЫिрдо्рдоेрджाрд░ी рдмрдирддी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХी рдЬाрдП।
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдоों (MSMEs) рдХो рд▓ोрди рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╣рдл्рддों рдмैंрдХों рдХे рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧाрдиे, рдмोрдЭिрд▓ рд╡ рдЬрдЯिрд▓ рдкेрдкрд░рд╡рд░्рдХ рдХрд░рдиे рдХी рдХोрдИ рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी।
рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдПрдХ рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рднी рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े 1 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпрдП рддрдХ рдХे рдмिреЫрдиेрд╕ рд▓ोрди рд╕िрд░्рдл 59 рдоिрдирдЯ рдоें рдоिрд▓ рдЬाрдПंрдЧे।
рдЫोрдЯे рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХे рд▓िрдпे рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдХाрдлी рдХाрд░рдЧрд░ рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рддрд╣рдд 20-25 рджिрдиों рдХी рдмрдЬाрдп рд╕िрд░्рдл 59 рдоिрдирдЯ рдоें рд▓ोрди рдХो рдоंреЫूрд░ी рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧी। рдоंреЫूрд░ी рдХे рдмाрдж рдХрд░ीрдм рдПрдХ рд╣рдл्рддे рдоें рд▓ोрди рдХा рд╡िрддрд░рдг рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।
рдЗрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ рдПрдХ рдШंрдЯे рд╕े рднी рдХрдо рд╡рдХ्рдд рдоें 10 рд▓ाрдЦ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рддрдХ рдХे рдмिреЫрдиेрд╕ рд▓ोрди рдХो рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдоंреЫूрд░ी рдоिрд▓ рдЪुрдХी рд╣ै।
рдЧैрд░-рдмैंрдХिंрдЧ рд╡िрдд्рдд рдХंрдкрдиिрдпों (NBFCs) рдХी рд╕्рдеिрддि рднी рдЪिंрддा рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै, рдЬिрдирдХा MSMEs рдоें рдХुрд▓ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╣िрд╕्рд╕ा рджिрд╕ंрдмрд░ 2015 рдоें рдХрд░ीрдм 5.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдоाрд░्рдЪ 2018 рдоें 10 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।
рдРрд╕े рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЕрдм рдЦुрдж рд▓िрдХ्рд╡िрдбिрдЯी рдХी рдХрдоी рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬैрд╕े IL&FS рдХा рдЛрдг рди рдЪुрдХा рдкाрдиा।
рд╢िрдеिрд▓ рдкреЬрддी рдЬा рд░рд╣ी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдРрд╕े рдЙрдкाрдп рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдпोрдЧ्рдп рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╕рддрдд् рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд╡ृрдж्рдзि рдХे рд▓िрдпे рд╕ाрдорд░िрдХ рдЙрдкाрдпों рдХो рднी рдЕрдкрдиाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдЬो рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЖрдкрд╕ी рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдп рдмैрдаाрддे рд╣ुрдП рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ोंрдЧे।
ЁЯЫСрдоुрдЦ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░
07 рдирд╡ंрдмрд░, 2018 рдмुрдзрд╡ाрд░
ЁЯФ░ЁЯФ░ЁЯФ░
ЁЯЫСрдоुрдЦ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░:-
ЁЯФ╕рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдЙрдк рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕-рдЬрдирддा рджрд▓ рд╕ेрдХ्рдпूрд▓рд░ рдЧрдардмंрдзрди рдиे рд▓ोрдХрд╕рднा рдФрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХी рджो-рджो рд╕ीрдЯें рдЬीрддीं। рд╢िрдоोрдЧा рд▓ोрдХрд╕рднा рд╕ीрдЯ рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХी рдЭोрд▓ी рдоें
ЁЯФ╕рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдХे рдмрд╕्рддрд░ рдордг्рдбрд▓ рдоें 62 рдоाрдУрд╡ाрджिрдпों рдиे рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдХिрдпा। рдЧृрд╣рдоंрдд्рд░ी рд░ाрдЬрдиाрде рд╕िंрд╣ рдиे рдХрд╣ा-рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕рдорд░्рдкрдг рдиीрддि рдиे рдоाрдУрд╡ाрджिрдпों рдХो рд╣िंрд╕ा рдХा рд░ाрд╕्рддा рдЫोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХिрдпा
ЁЯФ╕рдЕрдорд░ीрдХा рдоें рдХрдИ рд╕ांрд╕рджों рдФрд░ рдЧрд╡рд░्рдирд░ों рдХे рдордз्рдпाрд╡рдзि рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд▓िрдП рдорддрджाрди
ЁЯФ╕рдЕрдпोрдз्рдпा рдоें рджीрдкोрдд्рд╕рд╡ рдоें рддीрди рд▓ाрдЦ рджिрдП рдЬрд▓ाрдиे рдХा рд╡िрд╢्рд╡ рд░िрдХॉрд░्рдб рдмрдиा
ЁЯФ╕рднाрд░рдд рдиे рджूрд╕рд░े рдЯ्рд╡ेंрдЯी-20 рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ рдоें рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ рдХो 71 рд░рди рд╕े рд╣рд░ाрдпा, рд╕ीрд░ीрдЬ рдоें 2-0 рдХी рдЕрдЬрдп рдмрдв़рдд
ЁЯТврд╡िрд╡िрдз рдЦрдмрд░ें
ЁЯФ║рдХेрджाрд░рдиाрде рдоें рджрд░्рд╢рдиों рдХे рдмाрдж рдЪीрди рдмॉрд░्рдбрд░ рдкрд░ рдЬрд╡ाрдиों рд╕ंрдЧ рджिрд╡ाрд▓ी рдордиाрдПंрдЧे PM рдоोрджी
ЁЯФ║RBI-рд╕рд░рдХाрд░ рд╡िрд╡ाрдж рдкрд░ рд░рдШुрд░ाрдо рд░ाрдЬрди рдиे рддोрдб़ी рдЪुрдк्рдкी, рдХрд╣ा- рд╕ीрдЯ рдмेрд▓्рдЯ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ैं рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ
ЁЯФ║рд▓ोрдХрд╕рднा рдЙрдкрдЪुрдиाрд╡ рдоें 10рд╡ीं рд╣ाрд░, 282 рд╕े рд╕ीрдЯें рдШрдЯрдХрд░ рд╣ुрдИं 272
ЁЯФ║рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХोрд╡िंрдж рдХी рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं, рдк्рд░рджूрд╖рдг рдоुрдХ्рдд рдордиाрдПं рджिрд╡ाрд▓ी
ЁЯФ║рдЙрдкрдЪुрдиाрд╡ рдирддीрдЬों рд╕े рдЙрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХुрдоाрд░рд╕्рд╡ाрдоी рдмोрд▓े, 2019 рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рд▓рдб़ेंрдЧे рдЪुрдиाрд╡
ЁЯФ║рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдаीрдХ рдХрд░рдиे PM рдоोрджी рдХो RBI рд╕े рдЪाрд╣िрдП 3.6 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП: рд░ाрд╣ुрд▓
ЁЯФ║рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдЙрдкрдЪुрдиाрд╡ рдоें рджिрдЦा рджेрд╢ рдХा рдоूрдб; BJP рдХो рдЭрдЯрдХा, 5 рдоें рд╕े 4 рд╕ीрдЯों рдкрд░ рдЧрдардмंрдзрди рдХा рдХрдм्рдЬा
ЁЯФ║рд╕рдмрд░ीрдорд▓ा рд╡िрд╡ाрдж: рдоंрджिрд░ рдоें рджрд░्рд╢рдиों рдХो рдкрд╣ुंрдЪी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा рд╡िрд░ोрдз, рдХैрдорд░ाрдоैрди рдкрд░ рд╣рдорд▓ा
ЁЯФ║рджिрд╡ाрд▓ी рд╕े рдПрдХ рджिрди рдкрд╣рд▓े рдЦрддрд░рдиाрдХ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рдЪрдкेрдЯ рдоें рджिрд▓्рд▓ी, рдФрд░ рдмिрдЧрдб़ рд╕рдХрддे рд╣ैं рд╣ाрд▓ाрдд
ЁЯФ║рдирд╡ंрдмрд░ рдоें рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै рдмैंрдХों рдХी рд▓ंрдмी рдЫुрдЯ्рдЯिрдпां, рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдиिрдкрдЯा рд▓ें рд╕ाрд░े рдХाрдо
ЁЯФ║ED рдХा рдоेрд╣ुрд▓ рдЪोрдХрд╕ी рдкрд░ рд╢िрдХंрдЬा, рдХोрд▓рдХाрддा рдПрдпрд░рдкोрд░्рдЯ рд╕े рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХिрдпा рд╕рд╣рдпोрдЧी рджीрдкрдХ рдХुрд▓рдХрд░्рдгी
ЁЯФ║рдЪुрдиाрд╡ рд╕े рдкрд╣рд▓े BJP рдХो рдоिрд▓ा рдЕрдм рддрдХ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЪंрджा, рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХो рдоिрд▓े рдХेрд╡рд▓ 10 рдХрд░ोрдб
ЁЯФ║J&K: рд╢ोрдкिрдпां рдПрдирдХाрдЙंрдЯрд░ рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрд▓ों рдиे рд╣िрдЬ्рдмुрд▓ рдоुрдЬाрд╣िрджीрди рдХे 2 рдЖрддंрдХी рдХिрдП рдвेрд░
ЁЯФ║рднाрд░рдд рд╕рд╣िрдд 8 рджेрд╢ों рдХो рдИрд░ाрди рддेрд▓ рдкрд░ рдЕрдоेрд░िрдХी рдк्рд░рддिрдмंрдзों рд╕े рдоिрд▓ी рдЫूрдЯ
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँЁЯСЙ
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँЁЯСЙ
1876 - рдмंрдХिрдо рдЪрди्рдж्рд░ рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп рдиे рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдХांрддрд▓ рдкाрдбा рдиाрдордХ рдЧाँрд╡ рдоें рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо् рдЧीрдд рдХी рд░рдЪрдиा рдХी рдеी।
1876 – рд░рджрд░рдлोрд░्рдб рдмी рд╣ाрдпрд╕ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे 19рд╡ें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЪुрдиे рдЧрдП।
1917 – рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХी рдЖрдЧ рдЬрдм рднрдб़рдХी, рддрдм рд▓ेрдиिрди рдФрд░ рдЯ्рд░ोрдЯ्рд╕्рдХी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдмेрд▓्рд╢рд╡िрдХ рд╕ेрдиा рдиे рдХрд░рдиेрд╕्рдХी рдХी рдЕंрддрд░िрдо рд╕рд░рдХाрд░ рдЧिрд░ाрдХрд░ рд╕рдд्рддा рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдоें рд▓े рд▓ी।
1917 – рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рддुрд░्рдХी рд╕े рдЧाрдЬा рдФрд░ рдлिрд▓ीрд╕्рддीрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЫीрдиे।
1917 – рд░ूрд╕ рдоें рд╕рдлрд▓ рдмोрд▓्рд╢ेрд╡िрдХ рдХ्рд░ांрддि рд╣ुрдИ।
1925 – рдоिрд╕ рдоेрдбेрд▓ीрди рд╕्рд▓ेрдб (рдоीрд░ा рдмрд╣рди) рд╕ाрдмрд░рдорддी рдЖрд╢्рд░рдо рдЖрдпी।
1944 – рд╕्рдкेрди рдХी рдПрдЧुрдЖрдбिрд▓ा рд╕ुрд░ंрдЧ рдоें рд╣ुрдИ рдПрдХ рд░ेрд▓ рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें 500 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1951 - рдЬाрд░्рдбрди рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
1968 – рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे рдиोрд╡рдпा рдЬेрдорд▓्рдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1973 – рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рдоिрд╕्рд░ рдиे рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рд╕ंрдмंрдз рдкुрди: рдмрд╣ाрд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी।
1982 – рддुрд░्рдХी рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рдЕंрдЧीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा।
1996 - рдЕрдоेрд░िрдХी рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдПрдЬेंрд╕ी рдиाрд╕ा рдиे рдоाрд░्рд╕ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╕рд░्рд╡ेрдпрд░ рдХा рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкрдг рдХिрдпा।
1998 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдмिрд▓ рдХ्рд▓िंрдЯрди рдиे рднाрд░рдд рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдкрд░ рд▓рдЧे рдк्рд░рддिрдмंрдзों рдоें рдвीрд▓ рджेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी।
1998 - рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмुрдЬрд░्рдЧ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖рдпाрдд्рд░ी рдЬॉрди рдЧ्рд▓ेрди рдзрд░рддी рдкрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд▓ौрдЯा।
2000 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдкрдж рд╣ेрддु рдорддрджाрди рд╕рдо्рдкрди्рди।
2002 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕ीрдиेрдЯ рдХे рд▓िрдП рд╣ुрдП рдЪुрдиाрд╡ рдоें рд░िрдкрдм्рд▓िрдХрди рдкाрд░्рдЯी рдХो рдмрд╣ुрдордд рдоिрд▓ा ।
2002 - рдЖрдпрд░рд▓ैंрдб рдХे рд░िрдЪрд░्рдб рдбोрдиोрд╡ाрд▓ 12рд╡ीं рд╣िрдоाрд▓рдп рд░рди рдПंрдб рдЯ्рд░ेрдХ рд╕्рдкрд░्рдзा рдоें рдкुрд░ुрд╖ рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЪैрдо्рдкिрдпрди рдмрдиे।
2002 - рдИрд░ाрди рдиे рдЕрдоेрд░िрдХी рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдпा।
2003 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЬाрд░्рдЬ рдмुрд╢ рдиे рдЧрд░्рднрдкाрдд рдкрд░ рд░ोрдХ рд╕рдо्рдмрди्рдзी рд╡िрдзेрдпрдХ рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпा।
2003 - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЪंрдж्рд░िрдХा рдХुрдоाрд░рддुंрдЧा рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдоें рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдХी рдШोрд╖рдгा рд╡ाрдкрд╕ рд▓ी।
2005 - рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдПрдл़-16 рд╡िрдоाрди рдЯाрд▓рдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдордд рд╣ुрдП।
2005 - рдл़्рд░ांрд╕ рдиे рд╣िंрд╕ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдХे рдЦ़िрд▓ाрдл़ рдлрддрд╡ा рдЬाрд░ी рдХिрдпा।
2006 - рднाрд░рдд рдФрд░ рдЖрд╕िрдпाрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдл़ंрдб рдмрдиाрдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдордд рд╣ुрдП।
2008 - рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдЬрдирддाрджрд▓ (рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб) рдХे рд▓ोрдХрд╕рднा рд╕рджрд╕्рдпों рдиे рдЕрдкрдиे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдл़ा рджिрдпा।
2008 - рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡ि рд░рд╣рдоाрди рд░ाрд╣ी рдХो рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा।
2012 - рдЧ्рд╡ाрдЯेрдоाрд▓ा рдоें рднूрдХंрдк, 52 рдХी рдоौрдд।
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЬрди्рдоे рд╡्рдпрдХ्рддिЁЯСЙ
1832 - рдкंрдбिрдд рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдиाрде - рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा ।
1858 - рдмिрдкिрди рдЪрди्рдж्рд░ рдкाрд▓ - рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी, рд╢िрдХ्рд╖рдХ, рдкрдд्рд░рдХाрд░ рд╡ рд▓ेрдЦрдХ ।
1867 – рд░ेрдбिрдпрдо рдХी рдЦोрдЬ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдл्рд░ेंрдЪ рд░рд╕ाрдпрди рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдоैрд░ी рдХ्рдпूрд░ी рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ। рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ै рдХि рдоाрджाрдо рдХ्рдпूрд░ी рдХो рджो рдмाрд░ рдиोрдмрд▓ рдкुрд░ुрд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
1888 – рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдФрд░ рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╕ीрд╡ी (рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рд╡ेंрдХрдЯ) рд░рдорди рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।
1888 - рд░ाрдорди - рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ ।
1900 - рдПрди.рдЬी. рд░ंрдЧा - рдк्рд░рдоुрдЦ рдХृрд╖рдХ рдиेрддा рддрдеा рд╕ांрд╕рдж।
1913 – рдл़्рд░ांрд╕ рдХे рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд▓ेрдЦрдХ рдЕрд▓рдмрд░्рдЯ рдХाрдоो рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।
1936 - рдЪंрдж्рд░рдХांрдд рджेрд╡рддाрд▓े - рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рднाрд░рддीрдп рдХрд╡ि рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░
1954 - рдХрдорд▓ рд╣ाрд╕рди - рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдл़िрд▓्рдоों рдХे рд╕ुрдкрд░ рд╕्рдЯाрд░ рднाрд░рддीрдп рдЕрднिрдиेрддा।
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рд╣ुрдП рдиिрдзрдиЁЯСЙ
1862 - рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╣ рдЬ़рдл़рд░ - рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЕंрддिрдо рдмाрджрд╢ाрд╣ рдеे।
1923 - рдЕрд╢्рд╡िрдиी рдХुрдоाрд░ рджрдд्рдд - рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдФрд░ рджेрд╢ рднрдХ्рдд ।
1978 - рдЬीрд╡рд░ाрдЬ рдоेрд╣рддा - рднाрд░рдд рдХे рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдФрд░ рджेрд╢ рд╕ेрд╡рдХ ।
2000 - рд╕ी. рд╕ुрдм्рд░рд╣्рдордг्рдпрдо - рднाрд░рдд рдоें рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि рдХे рдЬрдирдХ।
2000 - рддाрд░ा рдЪेрд░िрдпрди - рдкрдж्рдо рднूрд╖рдг рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рднाрд░рдд рдХी рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡िрдХा।
2015 - рднाрд░рддीрдп рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдФрд░ рдХрд╡ि рдмрдк्рдкाрджिрдд्рдп рдмंрджोрдкाрдз्рдпाрдп।
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрд╡рд╕рд░ рдПрд╡ं рдЙрдд्рд╕рд╡ЁЯСЙ
ЁЯФЕ рджीрдкाрд╡рд▓ी рдкрд░्рд╡ / рдорд╣ाрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдкूрдЬрди ।
ЁЯФЕ рд╢्рд░ी рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдиिрд░्рд╡ाрдг рджिрд╡рд╕ (рдЬैрди) ।
ЁЯФЕ рдЛрд╖ि рдмोрдзोрдд्рд╕рд╡ ।
ЁЯФЕ рд╢рд╣ाрджрддे рдЗрдоाрдо рд╣рд╕рди (рдоुрд╕्рд▓िрдо) ।
ЁЯФЕ рд╢िрд╢ु рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕ (рдЕрди्рддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп) ।
ЁЯФЕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХैंрд╕рд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд) ।
ЁЯФЕ рдорд╣ाрди рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХ्рд░ाрди्рддि (рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी) рджिрд╡рд╕।
ЁЯМ╗рдЖрдкрдХा рджिрди рдоंрдЧрд▓рдордп рд╣ो ।ЁЯМ╗
1876 - рдмंрдХिрдо рдЪрди्рдж्рд░ рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп рдиे рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдХांрддрд▓ рдкाрдбा рдиाрдордХ рдЧाँрд╡ рдоें рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо् рдЧीрдд рдХी рд░рдЪрдиा рдХी рдеी।
1876 – рд░рджрд░рдлोрд░्рдб рдмी рд╣ाрдпрд╕ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे 19рд╡ें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЪुрдиे рдЧрдП।
1917 – рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХी рдЖрдЧ рдЬрдм рднрдб़рдХी, рддрдм рд▓ेрдиिрди рдФрд░ рдЯ्рд░ोрдЯ्рд╕्рдХी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдмेрд▓्рд╢рд╡िрдХ рд╕ेрдиा рдиे рдХрд░рдиेрд╕्рдХी рдХी рдЕंрддрд░िрдо рд╕рд░рдХाрд░ рдЧिрд░ाрдХрд░ рд╕рдд्рддा рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдоें рд▓े рд▓ी।
1917 – рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рддुрд░्рдХी рд╕े рдЧाрдЬा рдФрд░ рдлिрд▓ीрд╕्рддीрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЫीрдиे।
1917 – рд░ूрд╕ рдоें рд╕рдлрд▓ рдмोрд▓्рд╢ेрд╡िрдХ рдХ्рд░ांрддि рд╣ुрдИ।
1925 – рдоिрд╕ рдоेрдбेрд▓ीрди рд╕्рд▓ेрдб (рдоीрд░ा рдмрд╣рди) рд╕ाрдмрд░рдорддी рдЖрд╢्рд░рдо рдЖрдпी।
1944 – рд╕्рдкेрди рдХी рдПрдЧुрдЖрдбिрд▓ा рд╕ुрд░ंрдЧ рдоें рд╣ुрдИ рдПрдХ рд░ेрд▓ рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें 500 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ।
1951 - рдЬाрд░्рдбрди рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
1968 – рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे рдиोрд╡рдпा рдЬेрдорд▓्рдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा।
1973 – рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рдоिрд╕्рд░ рдиे рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рд╕ंрдмंрдз рдкुрди: рдмрд╣ाрд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी।
1982 – рддुрд░्рдХी рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рдЕंрдЧीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा।
1996 - рдЕрдоेрд░िрдХी рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдПрдЬेंрд╕ी рдиाрд╕ा рдиे рдоाрд░्рд╕ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╕рд░्рд╡ेрдпрд░ рдХा рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкрдг рдХिрдпा।
1998 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдмिрд▓ рдХ्рд▓िंрдЯрди рдиे рднाрд░рдд рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдкрд░ рд▓рдЧे рдк्рд░рддिрдмंрдзों рдоें рдвीрд▓ рджेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी।
1998 - рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмुрдЬрд░्рдЧ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖рдпाрдд्рд░ी рдЬॉрди рдЧ्рд▓ेрди рдзрд░рддी рдкрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд▓ौрдЯा।
2000 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдкрдж рд╣ेрддु рдорддрджाрди рд╕рдо्рдкрди्рди।
2002 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕ीрдиेрдЯ рдХे рд▓िрдП рд╣ुрдП рдЪुрдиाрд╡ рдоें рд░िрдкрдм्рд▓िрдХрди рдкाрд░्рдЯी рдХो рдмрд╣ुрдордд рдоिрд▓ा ।
2002 - рдЖрдпрд░рд▓ैंрдб рдХे рд░िрдЪрд░्рдб рдбोрдиोрд╡ाрд▓ 12рд╡ीं рд╣िрдоाрд▓рдп рд░рди рдПंрдб рдЯ्рд░ेрдХ рд╕्рдкрд░्рдзा рдоें рдкुрд░ुрд╖ рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЪैрдо्рдкिрдпрди рдмрдиे।
2002 - рдИрд░ाрди рдиे рдЕрдоेрд░िрдХी рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдпा।
2003 - рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЬाрд░्рдЬ рдмुрд╢ рдиे рдЧрд░्рднрдкाрдд рдкрд░ рд░ोрдХ рд╕рдо्рдмрди्рдзी рд╡िрдзेрдпрдХ рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпा।
2003 - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЪंрдж्рд░िрдХा рдХुрдоाрд░рддुंрдЧा рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдоें рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдХी рдШोрд╖рдгा рд╡ाрдкрд╕ рд▓ी।
2005 - рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдПрдл़-16 рд╡िрдоाрди рдЯाрд▓рдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдордд рд╣ुрдП।
2005 - рдл़्рд░ांрд╕ рдиे рд╣िंрд╕ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдХे рдЦ़िрд▓ाрдл़ рдлрддрд╡ा рдЬाрд░ी рдХिрдпा।
2006 - рднाрд░рдд рдФрд░ рдЖрд╕िрдпाрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдл़ंрдб рдмрдиाрдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдордд рд╣ुрдП।
2008 - рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдЬрдирддाрджрд▓ (рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб) рдХे рд▓ोрдХрд╕рднा рд╕рджрд╕्рдпों рдиे рдЕрдкрдиे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдл़ा рджिрдпा।
2008 - рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡ि рд░рд╣рдоाрди рд░ाрд╣ी рдХो рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा।
2012 - рдЧ्рд╡ाрдЯेрдоाрд▓ा рдоें рднूрдХंрдк, 52 рдХी рдоौрдд।
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЬрди्рдоे рд╡्рдпрдХ्рддिЁЯСЙ
1832 - рдкंрдбिрдд рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдиाрде - рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा ।
1858 - рдмिрдкिрди рдЪрди्рдж्рд░ рдкाрд▓ - рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी, рд╢िрдХ्рд╖рдХ, рдкрдд्рд░рдХाрд░ рд╡ рд▓ेрдЦрдХ ।
1867 – рд░ेрдбिрдпрдо рдХी рдЦोрдЬ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдл्рд░ेंрдЪ рд░рд╕ाрдпрди рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдоैрд░ी рдХ्рдпूрд░ी рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ। рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ै рдХि рдоाрджाрдо рдХ्рдпूрд░ी рдХो рджो рдмाрд░ рдиोрдмрд▓ рдкुрд░ुрд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
1888 – рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдФрд░ рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╕ीрд╡ी (рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рд╡ेंрдХрдЯ) рд░рдорди рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।
1888 - рд░ाрдорди - рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ ।
1900 - рдПрди.рдЬी. рд░ंрдЧा - рдк्рд░рдоुрдЦ рдХृрд╖рдХ рдиेрддा рддрдеा рд╕ांрд╕рдж।
1913 – рдл़्рд░ांрд╕ рдХे рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд▓ेрдЦрдХ рдЕрд▓рдмрд░्рдЯ рдХाрдоो рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।
1936 - рдЪंрдж्рд░рдХांрдд рджेрд╡рддाрд▓े - рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рднाрд░рддीрдп рдХрд╡ि рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░
1954 - рдХрдорд▓ рд╣ाрд╕рди - рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдл़िрд▓्рдоों рдХे рд╕ुрдкрд░ рд╕्рдЯाрд░ рднाрд░рддीрдп рдЕрднिрдиेрддा।
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рд╣ुрдП рдиिрдзрдиЁЯСЙ
1862 - рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╣ рдЬ़рдл़рд░ - рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЕंрддिрдо рдмाрджрд╢ाрд╣ рдеे।
1923 - рдЕрд╢्рд╡िрдиी рдХुрдоाрд░ рджрдд्рдд - рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдФрд░ рджेрд╢ рднрдХ्рдд ।
1978 - рдЬीрд╡рд░ाрдЬ рдоेрд╣рддा - рднाрд░рдд рдХे рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдФрд░ рджेрд╢ рд╕ेрд╡рдХ ।
2000 - рд╕ी. рд╕ुрдм्рд░рд╣्рдордг्рдпрдо - рднाрд░рдд рдоें рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि рдХे рдЬрдирдХ।
2000 - рддाрд░ा рдЪेрд░िрдпрди - рдкрдж्рдо рднूрд╖рдг рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рднाрд░рдд рдХी рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡िрдХा।
2015 - рднाрд░рддीрдп рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдФрд░ рдХрд╡ि рдмрдк्рдкाрджिрдд्рдп рдмंрджोрдкाрдз्рдпाрдп।
7 рдирд╡ंрдмрд░ рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрд╡рд╕рд░ рдПрд╡ं рдЙрдд्рд╕рд╡ЁЯСЙ
ЁЯФЕ рджीрдкाрд╡рд▓ी рдкрд░्рд╡ / рдорд╣ाрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдкूрдЬрди ।
ЁЯФЕ рд╢्рд░ी рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдиिрд░्рд╡ाрдг рджिрд╡рд╕ (рдЬैрди) ।
ЁЯФЕ рдЛрд╖ि рдмोрдзोрдд्рд╕рд╡ ।
ЁЯФЕ рд╢рд╣ाрджрддे рдЗрдоाрдо рд╣рд╕рди (рдоुрд╕्рд▓िрдо) ।
ЁЯФЕ рд╢िрд╢ु рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕ (рдЕрди्рддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп) ।
ЁЯФЕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХैंрд╕рд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд) ।
ЁЯФЕ рдорд╣ाрди рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХ्рд░ाрди्рддि (рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी) рджिрд╡рд╕।
ЁЯМ╗рдЖрдкрдХा рджिрди рдоंрдЧрд▓рдордп рд╣ो ।ЁЯМ╗
Subscribe to:
Posts (Atom)
News paoer
News paper





